رشيد الدين فضل الله همدانى
پيشگفتار 33
جامع التواريخ ( تاريخ هند و سند و كشمير ) ( فارسى )
البته كارل يان پيشتر در هرتفورد انگلستان ، بخش غازان خان را به سال 1940 ، و سپس بخش اباقا و سلطان احمد و ارغون و تكودار را در وين ( پراگ ) به سال 1941 منتشر ساخته بود . من بنده در آراستن تاريخ هند ، و ديگر بخشهاى تاريخ عالم از ترجمهء آلمانى آن بهرهء فراوان برگرفتم ؛ بىگمان بدون نگريستن به آوانگاريهاى ترجمهء آلمانى پروفسور كارل يان كار آرايش متن به سامان دلپذير نمىرسيد . شايان يادآورى است كه زيراكس نسخههاى پنجگانهء تاريخ عالم به سال 1366 به عنايت دوست ارجمند ديرينه آقاى صادق طباطبايى از كتابخانهء دانشگاه گوتينگن براى من فراهم آمد ، سپاسدار مهرورزيهاى ايشانم . شناخت نسخه بدلها 1 . نسخهء 1654 طوپقپوسراى به خط نسخ . در پايان آمده است : « تمام شد كتاب جامع التّواريخ به يارى بارىتعالى آن را بر صاحبش مبارك و ميمون گرداناد و فوايد آن به كافّهء مسلمين و مسلمات عايد باد . واتفق الفراغ من التحرير بعون اللّه و حسن التيسير فى ثالث شهر جمادى الاولى سنة سبع عشر و سبعماية غفر اللّه لكاتبه و لجميع المسلمين . جمع اوراق جامع الحكايات ( خطى بر آن كشيدهاند و در زير آن نگاشتهاند : التواريخ بعدد سه صد هفتاد پنجست و اللّه اعلم . ) اين نسخه را به نشانهء « ا » بازمىشناسيم . ويژگيهاى كتابت نسخهء اساس - « ا » - . « پ » را عموما با سه نقطه مىنويسد : « پادشاهان كشمير » ; 328 v « پادشاهى » ، « پايه » ، « پلارك » , 336 r 344 v و گاه به يك نقطه : « بيغامبر » ، « بادشاهان دهلى » , 328 v « بنج » ، « بديد آورد » ، « بديد آمد » 344 r , 344 v در بسيار جايها « اسپان » مىآورد . 336 r